അയർലൻഡിലെ പ്രൈമറി സ്കൂളുകളിൽ വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കി വരുന്ന സൗജന്യ ഉച്ചഭക്ഷണ പദ്ധതി (Hot School Meals Programme) അടിയന്തിരമായി സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളിലേക്കും (Post-Primary) വ്യാപിപ്പിക്കണമെന്ന് പാർലമെന്ററി സമിതി ആവശ്യപ്പെട്ടു. എജ്യുക്കേഷൻ ആന്റ് യൂത്ത് ജോയിന്റ് കമ്മിറ്റി സമർപ്പിച്ച പുതിയ റിപ്പോർട്ടിലാണ് വൻ മാറ്റങ്ങൾ നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നത്.
സാമൂഹിക സംരക്ഷണ മന്ത്രി ദാര കലിയറി, സർക്കാർ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ രണ്ട് പഠനങ്ങളുടെ കണ്ടെത്തലുകൾ കാബിനറ്റിന് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയാണ്. ഭക്ഷ്യ നിലവാരവും, വിദ്യാർത്ഥികളുടെയും മാതാപിതാക്കളുടെയും അധ്യാപകരുടെയും മൊത്തത്തിലുള്ള അനുഭവവും ഈ പഠനങ്ങൾ പരിശോധിച്ചു. പ്രാഥമിക വിദ്യാലയങ്ങളിലേക്ക് ദിവസവും എത്തിക്കുന്ന ഏകദേശം അഞ്ച് ലക്ഷം ചൂടുള്ള ഭക്ഷണത്തിൽ, ഏകദേശം ഒരു ലക്ഷം ഭക്ഷണം (ഏകദേശം 20%) വെറുതെ പാഴാകുന്നു എന്നാണ് ഈ അവലോകനങ്ങൾ കണ്ടെത്തിയത്.
ഈ പ്രശ്നങ്ങൾ പരിഹരിക്കാൻ നിരവധി മാറ്റങ്ങൾക്ക് കാബിനറ്റിന്റെ അംഗീകാരം തേടുമെന്നാണ് മന്ത്രി പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്. ഇതിൽ പോർഷൻ വലുപ്പം വീണ്ടും പരിശോധിക്കുന്നതും, ചൂടുള്ള ഭക്ഷണം ആഗ്രഹിക്കാത്ത കുട്ടികൾക്കായി കൂടുതൽ തണുത്ത ഭക്ഷണ ഓപ്ഷനുകൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നതും ഉൾപ്പെടുന്നു. അവലോകനത്തിൽ കണ്ടെത്തിയ വൻ പാഴാക്കൽ പരിഹരിക്കാൻ ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ളതാണ് ഈ രണ്ട് നടപടികളും, അതോടൊപ്പം തങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ വൈവിധ്യമാർന്ന ഭക്ഷണം ആസ്വദിക്കുന്നില്ലെന്ന മാതാപിതാക്കളുടെ ദീർഘകാല പരാതികളോടും ഇത് പ്രതികരിക്കുന്നു.
2025 സെപ്റ്റംബറിലാണ് ചൂടുള്ള സ്കൂൾ ഭക്ഷണ പദ്ധതി രാജ്യത്തെ എല്ലാ പ്രാഥമിക വിദ്യാലയങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിച്ചത്. നിലവിൽ 3,200-ലധികം സ്കൂളുകളിലും 5,50,000-ലധികം കുട്ടികൾക്കും ഇത് പ്രയോജനം ചെയ്യുന്നു. ജീവിതച്ചെലവ് ലഘൂകരിക്കാനുള്ള ഒരു പ്രധാന നടപടിയായാണ് ഇത് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്. രണ്ട് പ്രാഥമിക വിദ്യാലയ കുട്ടികളുള്ള ഒരു കുടുംബത്തിന് പ്രതിവർഷം ഏകദേശം €1,152 ലാഭിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുമെന്നാണ് കണക്ക്, കാരണം പങ്കെടുക്കുന്ന സ്കൂളുകൾ സർക്കാർ ധനസഹായത്തോടെ ഭക്ഷണം സൗജന്യമായി നൽകുന്നു.
ഈ വർഷം ഏകദേശം €280 ദശലക്ഷം (ഒരു ഭക്ഷണത്തിന് ഏകദേശം €3.20) സർക്കാരിന് ചെലവ് വരുന്ന ഈ പദ്ധതിയിൽ, രാജ്യത്തുടനീളമുള്ള സ്കൂളുകളിലേക്ക് ഭക്ഷണം പാകം ചെയ്ത് എത്തിക്കുന്ന ഏകദേശം 300 വിതരണക്കാർ ഉൾപ്പെടുന്നു. 2019-ൽ ഒരു ചെറിയ പൈലറ്റ് പദ്ധതിയായി ആരംഭിച്ച ഇത് പിന്നീട് അതിവേഗം വളർന്നു, എന്നാൽ കഴിഞ്ഞ ഒരു വർഷത്തിനിടെ പോഷകാഹാര നിലവാരം, ഭക്ഷ്യ പാഴാക്കൽ, പാക്കേജിംഗ് എന്നിവയിൽ ആവർത്തിച്ച് വിമർശനം നേരിട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷം ആദ്യം, ഒരു സ്വതന്ത്ര ഡയറ്റീഷ്യൻ വിലയിരുത്തിയ ഭക്ഷണങ്ങളിൽ മൂന്നിലൊന്ന്, നിരീക്ഷിക്കപ്പെടുന്ന അഞ്ച് അടിസ്ഥാന പോഷകാഹാര മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ കുറഞ്ഞത് മൂന്നെണ്ണമെങ്കിലും പാലിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടതായി മന്ത്രി കലിയറി സ്ഥിരീകരിച്ചിരുന്നു. ഇത് ഉപ്പ്, പഞ്ചസാര, കൊഴുപ്പ് എന്നിവ കൂടുതലുള്ള “ട്രീറ്റ്” ഭക്ഷണങ്ങൾ പദ്ധതിയുടെ മെനുവിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കാൻ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചു.
ലഭ്യമായ ഭക്ഷണത്തിൽ മാതാപിതാക്കളും അതൃപ്തി പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വർഷം ആദ്യം ഫൈൻ ഗെയ്ൽ ചുമതലപ്പെടുത്തിയ ഒരു സർവേയിൽ, ഏകദേശം 8,000 പ്രതികരണങ്ങൾ ലഭിച്ചു. തങ്ങളുടെ കുട്ടികൾ ലഭ്യമായ ഭക്ഷണത്തിന്റെ വൈവിധ്യം ആസ്വദിക്കുന്നില്ലെന്ന് നാലിൽ മൂന്ന് മാതാപിതാക്കളും അഭിപ്രായപ്പെട്ടു, മൂന്നിലൊന്ന് പേർ മാത്രമാണ് ഭക്ഷണം പോഷകസമൃദ്ധമായി കണക്കാക്കിയത്. തങ്ങളുടെ കുട്ടിയുടെ സ്കൂളിൽ തണുത്ത ഭക്ഷണ ബദൽ ലഭ്യമല്ലെന്ന് പല മാതാപിതാക്കളും പറഞ്ഞു — ചൂടുള്ള ഭക്ഷണത്തേക്കാൾ പല കുട്ടികളും ഇത് ഇഷ്ടപ്പെടുമെന്ന് സർവേ സൂചിപ്പിക്കുന്നു. കുട്ടികൾ പ്രായമാകുന്തോറും ചൂടുള്ള ഭക്ഷണത്തോടുള്ള താൽപര്യം കുത്തനെ കുറയുന്നതായും കണ്ടെത്തി — അഞ്ചാം ക്ലാസ് വിദ്യാർത്ഥികൾക്കിടയിൽ ഡിമാൻഡ് 35% കുറഞ്ഞതായി ഒരു വിതരണക്കാരൻ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു.
വിമർശനങ്ങൾക്കിടയിലും, ഈ പദ്ധതിക്ക് വിശാലമായ രാഷ്ട്രീയ, ചാരിറ്റബിൾ പിന്തുണ തുടരുകയാണ്. ചില കുട്ടികൾക്ക്, ഈ സ്കൂൾ ഭക്ഷണമാണ് ഒരു ദിവസം ലഭിക്കുന്ന ഏക ചൂടുള്ള ഭക്ഷണം എന്ന് ബർണാഡോസ് പോലുള്ള സംഘടനകൾ ഊന്നിപ്പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്, ഈ പദ്ധതിക്കായി ചെലവഴിക്കുന്ന ഓരോ €1-നും ഏകദേശം €35 വിശാലമായ സാമ്പത്തിക, സാമൂഹിക നേട്ടമായി തിരിച്ചുവരുമെന്ന ഗവേഷണത്തിലേക്കും അവർ വിരൽ ചൂണ്ടുന്നു. മറുവശത്ത്, ബഹു-മത വിദ്യാലയ സംഘടനയായ എജുക്കേറ്റ് ടുഗതർ, നിലവിലെ വിതരണ മാതൃക ചില സ്കൂളുകൾക്ക് “സുസ്ഥിരമല്ല” എന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിട്ടുണ്ട്, സംഭരണത്തിലും ലോജിസ്റ്റിക്സിലുമുള്ള വെല്ലുവിളികൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയാണ് ഇത്. അതേസമയം, പുതുതായി നിർമ്മിക്കുന്ന എല്ലാ സ്കൂൾ കെട്ടിടങ്ങളിലും അടുക്കളയും ഡൈനിംഗ് ഏരിയയും നിർബന്ധമാക്കണമെന്ന് ഒരു ഓയർഹ്റ്റാസ് (Oireachtas) കമ്മിറ്റി ശുപാർശ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
സർക്കാർ പദ്ധതി പ്രകാരം, “ഈ സർക്കാരിന്റെ കാലയളവിൽ” സൗജന്യ ചൂടുള്ള ഭക്ഷണം സെക്കൻഡറി സ്കൂളുകളിലേക്കും വ്യാപിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞാബദ്ധത പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഈ വ്യാപനം എപ്പോൾ ആരംഭിക്കുമെന്നതിന് മന്ത്രി ഇതുവരെ ഒരു സമയക്രമം നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല.
ഇന്നത്തെ കാബിനറ്റ് ചർച്ച, രണ്ട് അവലോകനങ്ങളിലും ഉയർത്തിക്കാട്ടിയ ആശങ്കകൾ പരിഹരിക്കുന്നതിനുള്ള ആദ്യ ഖരപ്പെട്ട ചുവടുവയ്പ്പായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. മന്ത്രിമാർ കണ്ടെത്തലുകൾ പൂർണ്ണമായി പരിഗണിച്ച ശേഷം, പദ്ധതിയുടെ രൂപകൽപ്പനയിൽ കൂടുതൽ വിശദമായ മാറ്റങ്ങൾ പിന്നാലെ വരുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
