ഫേസ്ബുക്ക്, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം തുടങ്ങിയ ജനപ്രിയ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിൽ ഉപഭോക്താക്കളെ മണിക്കൂറുകളോളം കെണിയിലാക്കുന്ന ‘ലഹരിപിടിപ്പിക്കുന്ന’ ഡിസൈൻ ഫീച്ചറുകൾ അടിയന്തിരമായി നിർത്തലാക്കണമെന്ന് മെറ്റ (Meta) കമ്പനിയോട് യൂറോപ്യൻ യൂണിയൻ ആവശ്യപ്പെട്ടു. യൂറോപ്പിന്റെ ചരിത്രപരമായ ഡിജിറ്റൽ സർവീസസ് ആക്ട് (Digital Services Act – DSA) പ്രകാരം നടത്തിയ രണ്ട് വർഷത്തെ വിശദമായ അന്വേഷണത്തിനൊടുവിലാണ് ഈ നടപടി. ഈ നിർദ്ദേശങ്ങൾ പാലിച്ചില്ലെങ്കിൽ കമ്പനിയുടെ ആഗോള വരുമാനത്തിന്റെ വലിയൊരു ശതമാനം പിഴയായി ഈടാക്കുമെന്നും ഇ.യു കർശന മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
നമ്മൾ ഫോൺ ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ താഴേക്ക് സ്ക്രോൾ ചെയ്യുമ്പോൾ പേജ് തീരാതെ വീണ്ടും പുതിയ കാര്യങ്ങൾ വന്നുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ‘ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോൾ’ (Infinite Scroll), ഒരു വീഡിയോ കണ്ട് തീരുമ്പോൾ അടുത്ത വീഡിയോ തനിയെ പ്ലേ ആകുന്ന ‘ഓട്ടോപ്ലേ’ (Autoplay) എന്നീ ഫീച്ചറുകളാണ് ഇ.യു പ്രധാനമായും ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇത്തരം സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ മനുഷ്യന്റെ മനശാസ്ത്രത്തെ ചൂഷണം ചെയ്യാൻ മനഃപൂർവ്വം നിർമ്മിച്ചതാണെന്ന് യൂറോപ്യൻ കമ്മീഷൻ കണ്ടെത്തി. ഇവ ഉപഭോക്താക്കളുടെ തലച്ചോറിനെ ഒരു ‘ഓട്ടോപൈലറ്റ് മോഡിലേക്ക്’ (Autopilot Mode) മാറ്റുകയും, തങ്ങൾ എത്ര സമയം ഫോണിൽ ചിലവഴിച്ചു എന്ന് തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാത്ത വിധം കുട്ടികളെയും മുതിർന്നവരെയും ഒരുപോലെ ഇതിന് അടിമകളാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ടെക് പോളിസി മേധാവി ഹെന്ന വിർക്കുനെൻ (Henna Virkkunen) വ്യക്തമാക്കിയത്, പൗരന്മാരുടെ ശാരീരികവും മാനസികവുമായ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുക എന്നതിനാണ് തങ്ങൾ മുൻഗണന നൽകുന്നത് എന്നാണ്. കുട്ടികൾ രാത്രി വൈകിയും ഉറക്കമിളച്ച് ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം റീൽസുകളും സ്റ്റോറികളും കാണുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ മെറ്റയുടെ പക്കലുണ്ടായിരുന്നിട്ടും, കമ്പനി ലാഭത്തിനായി അത് അവഗണിക്കുകയാണുണ്ടായതെന്ന് കുറ്റപത്രത്തിൽ പറയുന്നു. ഇത് കുട്ടികളുടെ സ്വാഭാവിക വളർച്ചയെയും പഠനത്തെയും ഗുരുതരമായി ബാധിക്കുന്നുണ്ട്.
നിലവിൽ മെറ്റ നൽകുന്ന സ്ക്രീൻ ടൈം നിയന്ത്രണങ്ങൾ വെറും പുകമറ മാത്രമാണെന്നും ഇ.യു വിമർശിച്ചു. കൗമാരക്കാർക്കായി നൽകിയിട്ടുള്ള സമയ പരിധി മുന്നറിയിപ്പുകൾ ഒരു ചെറിയ ടാപ്പിലൂടെ എളുപ്പത്തിൽ ഒഴിവാക്കാൻ (Dismiss) സാധിക്കും. കൂടാതെ, മാതാപിതാക്കൾക്കായി നൽകിയിരിക്കുന്ന പാരന്റൽ കൺട്രോൾ ഫീച്ചറുകൾ ഉപയോഗിക്കണമെങ്കിൽ വലിയ സാങ്കേതിക ജ്ഞാനവും ഒരുപാട് സമയവും ആവശ്യമാണ്. ഇത് സാധാരണക്കാരായ രക്ഷിതാക്കൾക്ക് പ്രായോഗികമല്ല. പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ കൂടുതൽ കാണികളെ ആകർഷിക്കുന്ന തരത്തിലുള്ള അൽഗോരിതങ്ങൾ മാറ്റണമെന്നാണ് ഇ.യു പ്രധാനമായും ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.
യൂറോപ്യൻ യൂണിയന്റെ ഈ പ്രാഥമിക കണ്ടെത്തലുകളെ മെറ്റ ശക്തമായി എതിർത്തു. കൗമാരക്കാരുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി തങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച നിർണ്ണായക നടപടികളെ ഇ.യു കണക്കിലെടുത്തില്ലെന്ന് മെറ്റ വക്താവ് ബെൻ വാൾട്ടേഴ്‌സ് പറഞ്ഞു. അന്വേഷണം ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം കൗമാരക്കാർക്കായി പ്രത്യേക ‘ടീൻ അക്കൗണ്ടുകൾ’ (Teen Accounts) തങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നും, ഇതിലൂടെ രാത്രികാലങ്ങളിൽ ആപ്പ് ബ്ലോക്ക് ചെയ്യാനും പ്രതിദിന ഉപയോഗം 15 മിനിറ്റായി ചുരുക്കാനും മാതാപിതാക്കൾക്ക് സാധിക്കുമെന്നും കമ്പനി വാദിക്കുന്നു.
എന്നാൽ ഈ ന്യായീകരണങ്ങൾക്കൊന്നും ഇ.യു വഴങ്ങുന്നില്ല. ഇൻഫിനിറ്റ് സ്ക്രോളിങ്, ഓട്ടോപ്ലേ എന്നിവ ആപ്പുകളിൽ ഡിഫോൾട്ടായി (Default) ഓഫ് ചെയ്തു വെക്കണം എന്നതാണ് അവരുടെ പ്രധാന ആവശ്യം. ഉപഭോക്താക്കൾക്ക് വേണമെങ്കിൽ മാത്രം ഇത് ഓൺ ചെയ്യാനുള്ള സൗകര്യം നൽകിയാൽ മതി. കൂടാതെ, ആപ്പുകൾക്കിടയിൽ മാറ്റാൻ കഴിയാത്ത നിർബന്ധിത സ്ക്രീൻ ബ്രേക്കുകൾ കൊണ്ടുവരികയും വേണം. ഫ്രാൻസ്, ഇറ്റലി, സ്പെയിൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ള പത്തോളം യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങൾ കുട്ടികളിൽ സോഷ്യൽ മീഡിയ പൂർണ്ണമായി നിരോധിക്കാൻ നിയമം കൊണ്ടുവരുന്ന സമയത്താണ് ഈ നിർണ്ണായക നീക്കം. മെറ്റ തങ്ങളുടെ ഡിസൈൻ മാറ്റിയില്ലെങ്കിൽ, കമ്പനിയുടെ ആഗോള വാർഷിക വിറ്റുവരവിന്റെ (Global Annual Turnover) ആറ് ശതമാനം വരെ പിഴ ചുമത്താൻ ഡിജിറ്റൽ സർവീസസ് ആക്ട് ഇ.യുവിന് അധികാരം നൽകുന്നു. ഇത് മെറ്റയെ സംബന്ധിച്ച് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ നഷ്ടത്തിന് കാരണമാകും.
